نویسنده: سلمان رشدی (Rushdie, Salman)

مترجم: مهدی سحابی

ناشر: نشر تندر

۶۸۷ صفحه، ۹۵ ریال

نویسنده: لویی فردینان سلین (Celine, Louis-Ferdinand)
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر مرکز
۴۸۴ صفحه، ۱۱۸۰۰ تومان
[چاپ اول، ۱۳۸۸]

هنوز نتونستم لذتی رو که از مرگ قسطی بردم، توی کتاب‌های دیگه‌ی سلین پیدا کنم (حساب سفر به انتهای شب جداست). ولی قصر به قصر تونست یه بخشی از اون چیزی رو که دنبالش بودم برآورده کنه. طنز سلین جزو عمیق‌ترین و قوی‌ترین طنزهاییه که دیده‌م. اما از اون نوعی نیست که آدم وسطش رو باز کنه و شروع کنه به خندیدن. یه فراینده که به تدریج شکل می‌گیره و ممکنه آدم دیر توی فازش قرار بگیره. ولی وقتی درست شد، بدون اغراق می‌شه هر جمله‌ش رو خوند و قهقهه زد. از جنس بدبینی و شکاکیت یه پیرمرد که انگار خودش هم می‌دونه داره زیاده‌روی می‌کنه، ولی جلوی خودش رو نمی‌گیره.

در مورد داستان قصر به قصر حرف زیادی نمی‌تونم بزنم؛ چون متأسفانه خوندن کتاب طول کشید و بخش‌هاییش رو نتونستم با تمرکز لازم بخونم. قصر به قصر مربوط به دوره‌های پایانی زندگی سلینه و ظاهراً به همین خاطر صراحت و شکاک‌بودنش به اوج رسیده. یادداشت پشت جلد: «کتاب شرح سه دوره قصرنشینی سلین است، اول «زیگمارینگن» کاخ دودمان شهریاران نیمه‌افسانه‌ای هوهنتزولرن که منتهی اینک آخرین پناهگاه همه‌ی پس‌مانده‌های طوفان جنگ دوم جهانی شده است. پایانه‌ای که در آن زندگی هرروزه به ساعت‌شماری فرارسیدن به قول سلین، زمان، پخ‌پخ می‌گذرد. دوره‌ی دوم، زندگی زندان و دربه‌دری و بدنامی و مطرودی است. دوره‌ی سوم، دوره‌ی نهایی، زندگی سال‌های آخر سلین پزشک گوشه‌گرفته، با تک‌وتوک مریض‌هایی از خود او فقیرتر.»

ترجمه‌ی کتاب واقعاً شاهکاره. مخصوصاً جاهایی که حرف‌های زشت رو باید ترجمه می‌کرده. معلومه که توی ارشاد بعضی چیزها از چشمشون در رفته. چون بعضی وقت‌ها یه کلمه‌ی داغون رو نوشته و جاهای دیگه به جاش نوشته ک یا خ.
***
+ مرگ قسطی
+ معرکه
***
[۲ مهر ۱۳۸۹، ۱۷:۰۰]

نویسنده: اینیاتسیو سیلونه (Silone, Ignazio)
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر ماهی
۲۵۰ صفحه، ۲۴۰۰ تومان
[چاپ اول، ۱۳۸۶]

موقعی که کتاب رو خریدم فکر می‌کردم داستانیه. چند وقت پیش شروعش کردم و دیدم زیاد جذاب نیست، برای همین ولش کردم. اما الآن حس کردم که خوندنش باید جالب باشه و واقعاً هم بود. دو تا امریکایی قبل از جنگ جهانی دوم به اروپا می‌رن تا از اروپایی‌ها که سابقه‌ی دیکتاتوری رو دارن، درس بگیرن و توی امریکا هم نظام دیکتاتوری پیاده کنن. آخر سر به یکی از مخالف‌های دیکتاتوری می‌رسن و اون تمام زیر و بم کار رو یادشون می‌ده. خوندن کتاب برای من که اطلاعات زیادی در مورد تاریخ اروپا ندارم، سخت و خسته‌کننده بود. ولی بعضی جاهاش خیلی جذاب می‌شد و حرف‌های غیرتاریخی خوبی می‌زد. الآن نتونستم غیر از متن زیر چیزی پیدا کنم:

«در کتاب ژنرال فولر خواندم که: «اساس فن نوین جنگ، اصل ارعاب است. باید وحشت ایجاد کرد و دشمن را به طور موقت هم که شده به صورت یک دیوانه‌ی زنجیری درآورد.» سلطه‌ی وحشت از زمانی شروع می‌شود که در مبارزه دیگر هیچ خشونتی ناروا نباشد، هیچ قاعده و مقررات و قانونی رعایت نشود. دیگر هیچ‌کس نداند که چه بر سرش خواهد آمد: مخالفان سیاسی شبانه به خانه‌تان هجوم می‌آورند و نمی‌دانید چه چیز در انتظارتان است: دستگیری؟ تیرباران؟ کتک؟ خانه‌تان را به آتش می‌کشند؟ همسر و فرزندانتان را می‌دزدند؟ یا این‌که فقط یکی از بازوهایتان را قطع می‌کنند؟ چشم‌هایتان را درمی‌آورند و گوش‌هایتان را می‌برند؟ از پنجره به بیرون پرتابتان می‌کنند؟ نمی‌دانید، نمی‌توانید بدانید. و این لازمه‌ی برقراری وحشت است. وحشت قانون و مقرراتی ندارد.»

همشهری داستان ویژه‌نامه‌ی خردنامه‌ی همشهریه. الآن دو شماره‌ست که با تیم جدید و ظاهر جدید و مرام جدید منتشر می‌شه. من چندتا داستان خیلی خوب ترجمه (از آدم‌هایی که شاید ناآشنا باشن واسه ما) توش خوندم و خیلی خوشم اومد (یکیش از جی.ام کوئتزی). در کل توصیه می‌کنم. قیمتش هم هزارتومنه. این لینک آخرین شماره‌ش.
***
+ خروج اضطراری
***
[۱۱ مرداد ۱۳۸۹، ۱۸:۲۰]

نویسنده: دیوید هیمن (Hyman, David)
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر ماهی
۱۰۰ صفحه، ۹۰۰ تومان
[چاپ اول، ۱۳۸۳]
[کتاب دهم از سری «نویسندگان قرن بیستم فرانسه»، سرپرست مجموعه: خشایار دیهیمی]

تمام کتاب‌های این مجموعه عالین. مفید و بدون زیاده‌گویی. همه‌ی مترجم‌ها هم درست انتخاب شده‌ن و خلاصه همه‌چیز سر جاشه. طبیعتاً خیلی از آثاری که توی این کتاب ازشون صحبت میشه، هنوز به فارسی ترجمه نشدن. اما بخش عمده‌ی کتاب در مورد «مرگ قسطی» و «سفر به انتهای شب» ئه.

«آرگو شاید شگفت‌آورترین جزء این سبک باشد، به اضافه‌ی سه‌نقطه‌ای که بعد از مرگ نسیه به‌دنبال جمله‌ها و اغلب عبارت‌ها می‌آید. این نقطه‌ها القاکننده‌ی سکته‌هایی انفجاری است اما فاصله‌هایشان می‌تواند همچنین ضرباهنگ مناسب متن را مشخص و تقویت کند. آرگو که عمدتاً زبان مردمان حاشیه‌ی جامعه، کارگران، تبهکاران، دانشجویان، روسپیان یا ولگردان است، بیشتر به گویش کولی‌ها شبیه است تا اسلنگ انگلیسی‌زبان‌ها. اگر بتوان آن را زبان مجزایی دانست، زبان محدودی متشکل از مجموعه‌ی واژگانی بیرون از زمان و اغلب زشت و رکیک است که بیشتر مرادف‌هایی برای اندام‌ها و کارکردهای حیوانی و اعمال، اشیا و رفتارهای مخفیانه و پیش‌پا‌افتاده‌اند. سلین آن را زبان نفرت می‌خواند و از آن با امساک و به عنوان چاشنی استفاده می‌کرد از ترس این‌که مبادا تیزی ادبیش را کند کند.»
***
+ مرگ قسطی
+ معرکه
***
[۲ اردیبهشت ۱۳۸۸، ۲۳:۴۰]

نویسنده: مارسل پروست (Proust, Marcel)
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر مرکز
۳۶۸ صفحه، ۱۹۰۰ تومان
[چاپ سوم، ۱۳۷۸]

خوندن این کتاب خیلی طولانی شد. یعنی از موقعی که کتاب قبلی تموم شد، تا همین حالا. این‌طوری تقریباً سیر داستانیش دستم نبود. هرچند که این جلد از قبلی‌ها هم کمتر «واقعه» داشت و تمامش توی یک محفل اشرافی می‌گذشت. به نظر میاد محور «طرف گرمانت ۲» دورشدن راوی از دنیای اشراف و سرخوردگیش از این محافله.

«به این قصه‌ها، که از همان نوعی بود که آقای دو نورپوا برای پدرم تعریف می‌کرد، چندان گوش نمی‌دادم؛ هیچ خوراکی به خیال‌پروری‌هایی که دوست داشتم نمی‌رسانیدند؛ و از این گذشته، حتی اگر هم دارای آن چیزهایی بودند که نداشتند، باید از گونه‌ای بسیار هیجان‌انگیز می‌بودند تا زندگی درونی مرا در آن ساعت‌ها بیدار کنند، در آن ساعت‌های محفل‌نشینی که من ساکن پیله‌ی پوست تنم، و موهای مرتبم، و پیش‌سینه‌ی آهاری‌ام بودم و هیچ نمی‌توانستم به چیزی برسم که در زندگی برایم لذت‌ناک بود.»
[صفحه‌ی ۲۶۲]

نمی‌شه این کتاب رو خوند و توش غرق نشد. زیروروکننده‌ست. کافیه هر روز یک یا دو صفحه‌ش رو بخونید. حتی لازم نیست به ترتیب بخونیدش... ولی «در جستجوی زمان ازدست‌رفته» رو باید خوند. هر طوری که شده.
***
+ مارسل پروست
+ خوشی‌ها و روزها
+ طرف خانه‌ی سوان
+ در سایه‌ی دوشیزگان شکوفا
+ طرف گرمانت ۱
***
[۱۸ شهریور ۱۳۸۷، ۲۳:۵۰]

نویسنده: اینیاتسیو سیلونه (Silone, Ignazio)
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر ماهی
۱۶۶ صفحه، ۱۵۰۰ تومان
[چاپ اول، ۱۳۸۶]

۵ داستان کوتاه، به‌اضافه‌ی یک نیمه‌داستانِ بلند به نام خروج اضطراری. داستان‌های کوتاهش همه خیلی ساده‌ان. مثل تعریف‌کردنِ یک خاطره که برای صاحبش ارزشِ زیادی داره و هر چند ممکنه این ارزش برای خواننده اون‌قدر نباشه، اما خوب‌تعریف‌کردنش جای اون ارزش رو گرفته.
توی داستان‌ها دو تا خیلی‌خوب هست: آشنایی با یک کشیش عجیب و رنج بازگشت. مخصوصاً‌ دومی که خیلی هم غم‌انگیزه.
اما خروج اضطراری. اینجا سیلونه دیگه سعی نکرده از دل ماجراها داستان در بیاره. کاملاً وقایع و مشکلاتی رو تعریف می‌کنه که حزب مارکسیست در اروپا و شوروی درگیرشون بوده؛ و البته خودِ سیلونه به‌عنوان یکی از سران بزرگترین حزب مارکسیستی اروپای غربی. توی خروج اضطراری قسمت‌های خوبْ خیلی زیاد هست.

«برای تبیین منشأ و شرح چگونگی تحول مسائل وجدانی، مطمئن‌تر و موثق‌تر این است که به خاطرات خود رجوع کنیم تا این‌که به سراغ آرشیوها و بایگانی‌ها برویم. خاطره‌ی آدمی این مزیت را دارد که پیوندهای درونی رویدادهای ظاهراً جدا و دور از هم را می‌شناسد، آن‌ها را به هم نزدیک می‌کند و تدوام عملی همه‌ی رویدادهای زندگی را نشان می‌دهد.»
[صفحه‌ی ۱۲۸]

«تا زمانی که فرد هنوز زیر نفوذ روانی مقامی است که با او به مخالفت برخاسته است، ممکن است چنین بپندارد که مخالفتش فقط و فقط به فلان یا بهمان مسئله‌ی خاص محدود می‌شود؛ و با اتکا به اصول اعتقادی مشترک و حتی در جهت احترام به این اصول، به جروبحث می‌پردازد. اما بعدها، پس از تکفیر و اخراج، هنگامی که از بند هرگونه رابطه‌ی انضباطی خلاص شده و از زمره‌ی پیروان بیرون رفته است، اگر این شجاعت را داشته باشد که از معلول به علت برسد و اگر بخواهد برای خودش روشن کند که در نهایت چه چیزی مانع تسلیم او شد، به این نتیجه خواهد رسید که تسلیم‌ناپذیری او انگیزه‌هایی بس مبهم‌تر از آنی دارد که خود می‌پنداشته است. و دگم‌هایی که خود او نیز پیشتر آن‌ها را می‌پرستید، ناگهان مفهوم دیگری به خود می‌گیرد.»
[صفحه‌ی ۱۳۶]
***
ما کتاب‌ها رو نه فقط برای این می‌خونیم که مترجمشون رو به عنوان مترجم خوب قبول داریم؛ برای این می‌خونیم که سلیقه‌ی مترجم رو هم قبول داریم.
***
+ این کتاب در جنونِ خواندن
***
[۲۸ دی ۱۳۸۶، ۱۳:۵۰]

نویسنده: مهدی سحابی
ناشر: نشر مرکز
۲۰۳ صفحه، ۱۸۰۰ تومان
[چاپ اول، ۱۳۸۲]

داستان‌های مهدی سحابی توی این مجموعه خیلی حالت شخصی دارن. یعنی نویسنده یه چیزهایی توی ذهنش داشته؛ و وقتی اون‌ها رو می‌نوشته، به این خاطر که خودش می‌دونسته چی توی ذهنشه، لازم ندیده که همه‌چیز رو بنویسه. برای همین هم بعضی از داستان‌ها ممکنه گنگ باشن. خاطره‌واربودن داستان‌ها هم دلیلیه بر همین مسأله.
داستان "دو زن بودند و گرسنه بودم" رو از بقیه بیشتر دوست داشتم. خیلی عالی نوشته شده بود. نثر سحابی هم بی‌نظیره در کل. چه در ترجمه‌هاش و چه داستان‌هاش. ضمناً داستان‌ها به دو دسته تقسیم شده‌ن: "از اینجا" و "از جاهای دیگر". که محیط داستان‌های دسته‌ی اولْ ایرانه و دسته‌ی بعدی ایتالیا احتمالاً.
***
[۹ خرداد ۱۳۸۶، ۱۲:۵۰]

نویسنده: فرد اولمن (Uhlman, Fred)
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر ماهی
۱۱۲ صفحه، ۱۲۰۰ تومان
[چاپ اول، ۱۳۸۶]

شاهکار. این رو تحت تأثیری که بعد از تموم‌کردن کتاب روم مونده نمی‌گم. چون از اون کتاب‌هاییه که ضربه‌ی ناجور داره آخرش. یعنی نویسنده تا آخرین جمله هم حرف جدیدی برای گفتن داره. کتاب‌های این‌طوری، معمولاً یه تأثیر کوتاه‌مدت روی آدم می‌ذارن و بعد خیلی راحت فراموش می‌شن. چرا؟ چون تمام قدرتشون متکی به همون پایان‌بندی بوده. اما دوست بازیافته یه داستان منسجم و عالی داره. درسته که خیلی از خوب‌بودنش رو مدیون آخر داستانه؛ اما طوری نیست که بعد از یک‌بار خوندن، حرف تازه‌ای برای گفتن نداشته باشه.
***
با خوندنِ هر کتاب جدید، بیشتر و بیشتر به تسلط مهدی سحابی پی می‌برم. تقریباً جزو مترجم‌های بی‌سر‌و‌صدا محسوب می‌شه؛ و در عین حال یکی از بهترین مترجم‌های ایرانه که روی فرانسه و ایتالیایی مثل چی سواره. توی شناسنامه‌ی کتاب، داستان رو جزو انگلیسی‌ها طبقه‌بندی کرده؛ البته وقایعش توی آلمان می‌گذره. و جالب اینه که مهدی سحابی اون رو از روی متن فرانسویش ترجمه کرده.
***
و البته یه چیزی که زیاد دلم نمی‌خواد بگمش، اینه که داستانش خیلی خیلی به "ناشناس در این آدرس" شبیهه. یک تشکر خیلی مخصوص هم از مریم عزیز.
***
[۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۶، ۲۲:۴۵]

نویسنده: مارسل پروست (Proust, Marcel)
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر مرکز
۳۷۴ صفحه، ۲۳۵۰ تومان
[چاپ سوم، ۱۳۸۰]

"طرف گرمانت، کتاب سوم در جستجوی زمان از‌دست‌رفته از دو بخش تشکیل می‌شود. مارسل پروست این دو بخش را به تناوب میان سال‌های ۱۹۱۲ و ۱۹۱۶ میلادی نوشت و سپس، در سال‌های ۱۹۱۹ و ۱۹۲۰ تغییرات عمده‌ای در آن‌ها داد و بسیاری بخش‌های تازه بر دستنوشته‌ی آغازین خود افزود. بخش نخست، با عنوان طرف گرمانت ۱ در ۲۵ اکتبر ۱۹۲۰ و بخش دوم در دوم مه ۱۹۲۱ چاپ شد.
در آغاز طراحی جستجو در ذهن پروست، یعنی در زمانی که نویسنده در نظر داشت یا پیش‌بینی می‌کرد کتابی در سه‌جلد بنویسد، طرف گرمانت نامی بود که باید به جلد دوم داده می‌شد. این جلد باید با سه‌فصلی آغاز می‌شد که در شکل کنونی جستجو، دوسوم در سایه‌ی دوشیزگان شکوفا را، تا زمان پیدایش دختران در کناره‌ی دریا در بر می‌گیرد، و با شرح دلدادگی راوی به دوشس دوگرمانت و توصیف محفل خانم ویلپاریزیس ادامه می‌یافت. از این گذشته، از زندگینامه‌ی پروست چنین بر می‌آید که در سال ۱۹۱۴ قصد آن داشته است که شرح بیماری، و سپس مرگ مادربزرگ را (که در طرح نهایی به گرمانت ۲ منتقل شده است) در چنان مجلدی بگنجاند."
[دیباچه]
***
دارم "در جستجوی زمان از‌دست‌رفته" رو همونجوری می‌خونم که باید بخونم. دیگه نمی‌شینم پاش تا ۱۰۰صفحه‌ش رو بخونم و برم جلو. کتاب رو باز می‌کنم و ۲صفحه می‌خونم. بعد ول‌ش می‌کنم و می‌رم ۲روز دیگه میام. هر چند صفحه که حال داشتم می‌خونم. بعد همینجوری الی آخر.
از خوندن این جلد، یه لذت بسیاربسیارشدید به‌م دست می‌داد. شاید بگم جزو لذت‌بخش‌ترین کتاب‌هایی بود که خوندم. خیلی راحت هم اعتراف می‌کنم که خود داستان و اتفاقات کمی که توش می‌افته، زیاد دستم نبود. که البته با اون وضعی که گفتم می‌خونم‌ش، قابل توجیهه؛ و از طرف دیگه مگه "در جستجو..." کتاب ماجراییه؟!
ضمناً... اون‌هایی که فقط کتاب گزیده‌ی جستجو رو دارن، هیچ‌چیزی ته‌ش براشون نمی‌مونه. جدی می‌گم. خود دانید.
بعضی جاها یه تیکه‌هایی‌ش بدجوری آدم رو می‌گیره. مثل این:

"این را به فرانسه خواب سربی می‌نامیم؛ تا چند لحظه‌ای پس از بیداری از چنین خوابی به‌نظر می‌آید که خود نیز آدمک سربی کوچکی شده‌ایم. دیگر هیچ‌کس نیستیم. پس چگونه است که با جستجوی اندیشه و هویت خود، آن‌گونه که شیئی گمشده را می‌جویند، سرانجام "من" خود و نه کس دیگری را باز می‌یابیم؟ چرا، هنگامی که اندیشیدن را از سر می‌گیریم، همان شخصیت پیش از خواب خودمان و نه هیچ‌کس دیگری دوباره در ما زنده می‌شود؟ نمی‌دانیم این گزینش را چه تحمیل می‌کند و چرا از میلیون‌ها انسانی که می‌شد باشیم، درست روی همانی دست می‌گذاریم که دیشب بودیم. هنگامی که به‌راستی انقطاعی رخ داده است (چه با خواب کامل، و چه با رؤیاهایی یکسره ناهمسان با ما) آن چیست که ما را راهنمایی می‌کند؟ به‌راستی مرگی در کار بوده است، چون زمانی که قلب از کار می‌افتد و با کشش و تحریک منظم زبان آدم را به هوش می‌آورند. بیگمان اتاق، حتی اگر آن را یک‌بار بیشتر ندیده باشیم، خاطره‌هایی را زنده می‌کند که یادهای قدیمی‌تری به آن‌ها آویخته‌اند؛ یا برخی‌شان در درون خود ما خفته بوده‌اند و به حضورشان پی می‌بریم. رستاخیز بیداری – پس از خواب، این حمله‌ی شفابخش خودباختگی ذهنی – باید در نهایت شبیه آنی باشد که هنگام بازیافتن یک نام، یک بیت، یک ترجیع‌بند فراموش‌شده رخ می‌دهد. و شاید رستاخیز جان پس از مرگ را بتوان پدیده‌ای از مقوله‌ی حافظه دانست." [صفحه‌ی ۱۱۱]

واقعاً این کتاب اشک من رو در می‌آره! بی‌نظیر و فوق‌العاده. شاهکار. و هر صفت خوب دیگه‌ای که یه کتاب می‌تونه داشته باشه. ترجمه هم که دیگه اصلاً نیازی به تعریف نداره. خلاصه‌ی مطلب اینکه "در جستجو..." رو باید همینجوری خوند. صفحه‌به‌صفحه و کلمه‌به‌کلمه‌ش توی ذهن‌م رسوب می‌کرد و اون لذت وصف‌نشدنی همینجوری به وجود می‌اومد. خیلی خوشحال‌ام که هنوز خیلی از جلدهاش مونده.
***
+ مارسل پروست
+ خوشی‌ها و روزها
+ طرف خانه‌ی سوان
+ در سایه‌ی دوشیزگان شکوفا
***
[۸ آبان ۱۳۸۵، ۲۳:۵۵]

نویسنده: لویی فردینان سلین (Céline, Louis-Ferdinand)
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر مرکز
۷۲۳ صفحه، ۷۹۰۰ تومان

طبق عادت قدیمی، وقتی کتابی رو با ترجمه‌ی مهدی سحابی می‌خونم، باید بیام اینجا هی از ترجمه و سلیقه‌ش تعریف کنم. فکر کنم سحابی، مترجمی باشه که بیشتر از بقیه‌ی مترجم‌ها ازش کتاب خونده باشم:
بارون درخت‌نشین
توفان در مرداب
مونته‌دیدیو: کوه خدا
شرم
تقسیم
آب بابا ارباب
مارسل پروست
خوشی‌ها و روزها
طرف خانه‌ی سوان
در سایه‌ی دوشیزگان شکوفا

به‌نظرم غیر از این‌ها باز هم هست. اما فعلاً که یادم نمیاد. خلاصه اینکه جزو معدود مترجم‌هاییه که برای خرید کتاب، دیگه لازم نیست اسم نویسنده رو نگاه کنم.
***
"... من همان‌طوری می‌نویسم که حرف می‌زنم، بدون هیچ شگرد و ادا‌اصولی... همه‌ی تقلایی که می‌کنم برای این است که به همان زبانی بنویسم که با آن حرف می‌زنیم، چون که کاغذ کلام را بد ضبط می‌کند. همه‌ی مسأله این است... رسیدن به عصاره‌ی زبان... به نظر من این تنها شیوه‌ی بیان حس و عاطفه است. چیزی که من می‌خواهم روایت‌گری نیست. انتقال احساس است. چنین کاری با زبان رسمی رایج، با سبک‌و‌سیاق ادیبانه، غیر ممکن است. همچو زبانی مال گزارش‌های اداری، بحث و مناظره و نامه‌نویسی برای دخترعمه یا دخترخاله است."
مقدمه‌ی کتاب رو که خوندم، دیگه هیچ شکی برای شروع‌کردن‌ش نداشتم. زبان سلین خیلی رک و بی‌پرواست. یه‌جور عجیبی آدم رو جذب می‌کنه! البته کل بحث مقدمه هم راجع به همین زبان و جسارت سلین بود تا جایی که یادمه. در نتیجه فحش و محش و این‌ها هم که به راهه...
***
کتاب زندگی‌نامه‌ی خود سلین، تا سن ۱۸سالگیه. همه‌ش هم سر این بوده که می‌خواسته کار پیدا کنه و هرجا می‌رفته گندکاری پیش می‌اومده... چه خودش چه بقیه.
خیلی راحت می‌تونم بگم که "میعاد در سپیده‌دم" گاری رو از هر نظر می‌ذاره توی جیب‌ش. بسیار بسیار عالیه این کتاب...
***
اون‌هایی که هدف‌شون بامزه‌بازی نیست، خیلی بیشتر آدم رو می‌خندونن. سلین هم همین‌جوریه. کتاب‌ش به‌هیچ‌وجه طنز نیست. اما بعضی‌جاها واقعاً خنده‌دار می‌شه. دلیل‌ش هم بیشتر به‌خاطر رک‌بودنشه به‌نظرم.
***
امروز دیدم خیلی دارم کند پیش می‌رم انگار، برای همین ۲۲۰ صفحه‌ای رو که مونده بود، همین امروز خوندم. چقدر علاقه‌مند واقعاً...
***
ترجمه‌ش در حد شاهکار و اون‌طرف‌هاست. همه‌چیز کتاب عالیه. یعنی در خوندن‌ش درنگ نکنید. خیلی‌وقت بود کتابی نخونده بودم که موقع خوندن، نخوام تموم بشه...
***
کتاب بعدی: شهر و خانه، ناتالیا گینزبورگ، محسن ابراهیم، انتشارات هرمس
***
[۲۴ شهریور ۱۳۸۵، ۲۳:۵۰]

نویسنده: سلمان رشدی (Rushdie, Salman)
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر تندر (۱۳۶۴)
۳۴۹ صفحه

این کتاب، سال ۶۴ منتشر شده؛ و خب قاعدتاً موقعی که چاپ شده مجاز بوده. امّا این سلمان رشدی بدمستی می‌کنه و "آیات شیطانی" رو می‌نویسه، که در نتیجه بقیه‌ی کتاب‌هاش هم ممنوع می‌شن. مثل همین کتاب.
***
سلمان رشدی ظاهراً از معدود نویسنده‌های مسلمونِ پست‌مدرنه. به‌هرحال یه‌موقعی حتماً کلی حلوا-حلواش می‌کردن مسلمونا. امّا این "آیات شیطانی" نذاشت...
***
البته توی همین کتاب‌ش هم کم مشکل دینی و اعتقادی نداره ها... حتماً اون‌موقع‌ها زیاد نمی‌فهمیدن که گیر ندادن به‌ش.
***
یه‌جورای خیلی زیادی من رو یادِ صد سال تنهایی انداخت. به‌شدّت شبیه بود.
البته سه‌شخصیتِ زن هم درست مثل "تقسیم"، توی کتاب حضور دارن.
***
کلی هم سیاسیه مثلاً. البته بعضی‌جاها کاملاً داستان رو متوقف می‌کنه و حرف‌های خودش رو راجع به دین و سیاست و چیزهای دیگه می‌زنه.
***
گیرش که نمی‌یارین... امّا اگه آوردین، بخونین‌ش.
***
این مهدی سحابی ترجمه‌هاش از همون اوّلا انگار خوب بوده. همین نشر، یه‌کتاب دیگه از سلمان رشدی و با ترجمه‌ی مهدی سحابی داره به‌اسم "بچه‌های نیمه‌شب".
***
[۱۰ بهمن ۱۳۸۴، ۱۵:۲۰]

نویسنده: مارسل پروست (Proust, Marcel)
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر مرکز
۲۳۷ صفحه، ۵۸۰ تومان
[چاپ اول:۱۳۷۴]

"خوشی‌ها و روزها، اولین کتاب پروست است و در بیست و پنج سالگی او منتشر شد، اما این مانع از آن نبود که یکی از منتقدان، او را، به خاطر همین یک کتاب، از کلاسیک‌های زبان فرانسه بداند."
***
خوشی‌ها و روزها، نه رمان است و نه مجموعه‌ی داستان کوتاه و نه یک داستان بلند و نه...
در واقع هیچ چیز خاصی نیست.
***
از چند بخش تشکیل شده و هر بخش هم باز از چند قسمت.
و بعضی از قسمت‌ها هم چند تکه هستند.
***
در این قسمت‌ها، محافل اشرافی را توصیف می‌کند، آدم‌ها را، فضاها را و...
***
خیلی از شخصیت‌ها و محافل، همان‌هایی هستند که در بعضی جاهای "در جستجوی زمان از دست رفته" می‌بینیم. یعنی هسته‌ی خیلی از بخش‌های "در جستجو..." را باید در این کتاب جستجو کرد. البته نه به آن تفصیلی که در "در جستجو..." هست.
***
این کتاب هیچ‌جا پیدا نمی‌شه. بی‌خودی به خودتون زحمت ندید...
***
متن‌هایی که پروست می‌نویسه، بیشتر یه جور "دائرة‌المعارفِ احساسات"ن.
خیلی وقت‌ها می‌شه رفت سراغ‌شون و از هر صفحه بازشون کرد و شروع...
***
پیشنهاد من هم برای خوندنِ پروست، اینه که اول "مارسل پروست" ِ همینگز رو بخونید، بعد "خوشی‌ها و روزها" و بعدش هم سریِ "در جستجوی زمان از دست رفته".
***
+ مارسل پروست
+ طرف خانه‌ی سوان
+ در سایه‌ی دوشیزگان شکوفا

***
[۲۰ آبان ۱۱۳۸۴، ۱۰:۳۰]

نویسنده: مارسل پروست (Proust, Marcel)
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر مرکز
۶۷۰ صفحه، ۳۷۵۰ تومان

"در سایه‌ی دوشیزگان شکوفا"، جلد دوم از مجموعه‌ی "در جست‌وجوی زمان از دست رفته" است.
و به دو بخش تقسیم میشود:
پیرامون بانو سوان
نام جاها: جا
***
در بخش اول، سر و کله‌ی آدم‌های جدید پیدا میشود. و آدم‌های قبلی کم‌کم به حاشیه رانده میشوند.
تنها قانون ثابت این محافل، قانون تحول مدام کالئیدوسکوپ جامعه است. یعنی که هیچ چیز ثابت نیست و با گذشت زمان، همه چیز عوض میشود.
محور این بخش، عشق راوی به ژیلبرت است. عشقی که با یک ماجرای کوچک تبدیل به دلگیری میشود و راوی، در عین اشتیاق‌ش به ژیلبرت، سعی میکند دیگر او را نبیند.
"اگر در گفتن اینکه دیگر هرگز نمیخواهی دلدار را ببینی یکسره صادق نباشی، در گفتن این هم که دیدارش را میخواهی نیستی." [۲۵۵]
و به کشتن ِ "آن منی که در درون من ژیلبرت را دوست داشت" تن میدهد.
***
بخش بعدی، سفر به بلبک، همراه مادربزرگ است.
علاقه به گروه دختران کنار دریا.
ژیلبرت جایش را به آلبرتین میدهد.
راوی که آلبرتین را دوست دارد، علاقه‌اش را به یکی دیگر از اعضای گروه نشان میدهد. با این امید که بیشتر در دل او جا کند.
سرانجام، آلبرتین یک شب راوی را به اتاق‌ش دعوت میکند. وقتی راوی میخواهد آلبرتین را ببوسد، او ممانعت میکند و زنگ را به‌صدا در می‌آورد. از آن به‌بعد هم آلبرتین وجهه‌اش را نزد راوی از دست میدهد.
پروست، عشق را بعد از نیازهای جسمی قرار میدهد. اگر زنی بدن‌ش را پیش معشوق‌ش برهنه میکند، باید ذهن‌ش را هم برهنه کند. آلبرتین، در مرحله‌ی نخست باز میماند.
***
خیلی‌ها در این کتاب، به پروست ایراد زمانی گرفته‌اند.
گذشته از اینکه واقعا لغزش از پروست بوده یا نه، مبنای "در جست‌وجو..."، ترتیب زمانی نیست، بلکه آن‌چیزی است که در ذهن میگذرد و برای ذهن هم زمان معنای چندانی ندارد.
"وانگهی، از آن‌جا که حافظه معمولا خاطرات را نه به ترتیب زمانی‌شان، بل به شکل بازتابی به ذهن آدم می‌آورد که نظم اجزای آن باژگونه شده است..." [۲۰۵]
***
در اتاق هتل بلبک، ابتدا اشیا با راوی سر ناسازگاری دارند. انگار که او را از آن‌جا طرد میکنند.
این مفهوم را که اشیا جان دارند و بخش بزرگی از حافظه‌ی ما در آن‌ها میگذرد و حفظ میشود، در خیلی از جاهای کتاب میبینیم.
***
+ طرف خانه‌ی سوان
+ مارسل پروست
***
[۱۳ مهر ۱۳۸۴، ۲۱:۴۵]

نویسنده: فردریک ویلیام جان همینگز (Hemmings, Frederik William John)
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر ماهی
۹۶ صفحه، ۸۵۰ تومان
[کتاب پنجم از سری "نویسندگان قرن بیستم فرانسه"، سرپرست مجموعه: خشایار دیهیمی]

زندگی:
مارسل پروست(Proust, Marcel)، در در دهم ِ ژوئیه‌ی ۱۸۷۱، در یکی از محلّه‌های مرفّه‌نشین حومه‌ی پاریس متولّد شد. هنگامی که مادرش باردار بود، جیره‌بندی خواروبار و نبردهای خیابانی ِ مه ۱۸۷۱ در جریان بودند. همه‌ی این عوامل، باعث شدند که او تا پایان عمرش از ضعف جسمانی رنج بکشد.
***
آثار:
پروست در آثارش، دو سنّت‌شکنی مهم –یکی در قراردادهای داستان‌نویسی و دیگری در ساختار رمان- انجام می‌دهد:
۱ – در آن زمان، مؤلف هیچ‌گاه جزو شخصیت‌های داستان نبود و به نوعی یک وقایع‌نگار دانای کل محسوب می‌شد. پروست در "در جستجوی زمان از دست رفته" این سنت را کاملا زیر پا می‌گذارد.
۲ – تا قبل از "در جستجوی زمان از دست رفته"، رمان‌ها طرح مشخصی داشتند. در "در جستجو..."، این طرح وجود ندارد. درست است که حوادث یکی پس از دیگری می‌آیند، ولی هیچ‌گاه حادثه‌ی غیرمنتظره‌ای که جریان را بر هم بزند، در داستان دیده نمی‌شود. هیچ شخصی که سرنخ در دست او باشد در کتاب حضور ندارد؛ هیچ سرنخی وجود ندارد.
***
جامعه:
جامعه‌ای که پروست در آثارش معرفی می‌کند، شامل طبقه‌ی اشراف و طبقه‌ی متوسطی است که با اندوخته‌شان از زمان انقلاب، زندگی مرفهی در سطح اشراف دارند. البته همین محدودبودن ِ طیف ِ اجتماعی، باعث شده که پروست، خیلی عمقی درون آن‌ها را بکاود.
"در این جامعه، تنها قانونی که به نظر می‌رسد اعتبار مطلق داشته باشد، آنی است که پروست در کتاب در سایه‌ی دوشیزگان شکوفا، آن را قانون تحوّل مدام "کالئیدوسکوپ جامعه" می‌نامد؛ یعنی که هیچ چیز ثابت نیست و با گذشت زمان همه‌ی پیش‌داوری‌های کنونی محو می‌شود و البته پیش‌داوری‌های تازه‌ای جای آن‌ها را می‌گیرد." [۳۷-۳۸]
مذهب در آثار او جایی ندارد و کلیساها، جز در مواقعی که ارزش زیبایی‌شناختی دارند، ترسیم نمی‌شوند.
***
عشق:
پروست، بیشتر از اینکه به جنبه‌های فیزیکی ِ عشق بپردازد، به قسمت‌های روانی آن توجّه می‌کند.یعی از نظر او، عشق زمانی به شوری درونی تبدیل می‌شود که خواهش‌های تن، رنگ باخته باشند.
حسادت عاشق، برای تن معشوق نیست؛ برای ترس از این است که معشوق، دغدغه‌ی فکری دیگزی غیر از عاشق داشته باشد.
در آثار پروست، همجنس‌گرایی بیشتر در میان زنان دیده می‌شود و به صورتی شنیع تصویر شده، در حالی که همجنس‌گرایی مردان را، به آن صورت شیطانی نیاورده است.

***
مرگ و عشق:
پروست، عشق را مانند ِ یک بیماری می‌داند؛ مانند ِ یک تب. یک بیماری که بالاخره درمان می‌شود و در واقع می‌میرد. و دلیل آن هم چیزی جز جدایی عاشق و معشوق نیست.
"عشق زمانی می‌میرد که به آتش تب، سوخت نمی‌رسد." [۵۰]
***
خاطره و حافظه:
قسمت بزرگی از حافظه‌ی ما، در وسایلی است که با آن‌ها سر و کار داریم یا داشته‌ایم.
این نظر پروست است و به آن حافظه‌ی غیر ارادی می‌گوید.
راوی ِ "در جستجو..."، با خوردن یک شیرینی ناگهان شادمان می‌شود؛ و یادش می‌آید که این شادمانی مربوط به زمان کودکی است: هنگامی که به خانه‌ی "عمه لئونی" می‌رفت و از او شیرینی‌هایی مانند ِ آن را می‌گرفت.
در واقع اشیای اطراف ما، نگه‌دارنده‌ی گذشته‌های دورند.
***
نکاتی که پروست به آن‌ها اشاره می‌کند، مخصوص ِ ذهن ِ خودش اَند.خاطره‌ها، تشبیهات و ...
و این درست خلاف رئالیسم ِ آن دوره است. خیلی‌ها هم این ایراد را به او می‌گرفتند که با درگیرشدن در ذهن خودش ممکن است نتواند با خواننده‌ها ارتباط برقرار کند. که البته پروست می‌گوید با این شیوه، تفاوتی کیفی از برداشت نویسنده و خواننده از یک موضوع واحد به دست می‌آید و اجازه می‌دهد که از درون شخص ِ دیگری آگاه شویم.
"آفرینش چنین اثر هنری، تنها راه کشف دوباره‌ی زمان از دست رفته است." [۶۹]
***
نویسنده، همه جا به "در جستجو..." استناد می‌کند و کم‌تر حرفی از دیگر آثار پروست می‌زند.
***
[۲۹ تیر ۱۳۸۴، ۱۷:۳۰]

نویسنده: پیرو کیارا
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر مرکز
۱۹۵ صفحه، ۱۹۵۰ تومان

وقتی مترجم ِ یک کتاب، مهدی سحابی باشه، باید حتما اون رو خوند. خصوصا وقتی که نویسنده‌ی داستان هم ایتالیایی باشه!
***
یک کارمند ِ خشک و جدی (امرنتزیانو) با یک زندگی ِ ماشین‌وار، سه خواهر بدترکیب ِ ترشیده که هرکدام فقط یک ویژگی مثبت در ظاهرشان دارند و در یک خانه کنار هم زندگی می‌کنند.
کارمند، عاشق یکی از سه خواهر می‌شود. دو خواهر دیگر هم سعی دارند خودشان را به رخ او بکشند.
امرنتزیانو با زشت‌ترین خواهر ازدواج می‌کند.
هر چهار نفر در یک بازی درگیر شده‌اند که پایان آن، تقسیم است.
کارمند، زندگیش را با این سه تقسیم می‌کند و از طرف دیگر، خواهر ِ اصلی –زنِ کارمند-، عشقش را با دو خواهرش.
***
شخصیت‌های فرعی زیادی در داستان وجود ندارند. یکی پائولینو ست و دیگری کشیش.
پائولینو معشوقه‌ی تراسیلا –یکی از خواهرها- بوده که بعد از یک رسوایی که در کلیسا کشیش متوجه آن می‌شود، شهر را ترک می‌کند.
***
بعد از مدتی، هر چهار نفرشان با شکوفایی فاشیسم در ایتالیا، به طرفداران معمولی ِ آن تبدیل می‌شوند.
***
امرنتزیانو، در پایان به دلیل ِ زیاده‌روی در تقسیم(!) می‌میرد.
به دلیل ِ یک سوءتفاهم که دکتر در شهر پخش می‌کند، امرنتزیانو تبدیل به یک قهرمان ملی می‌شود.
سوءتفاهم این بوده که دکتر خیال می‌کند امرنتزیانو قبل از مرگش خواسته پیراهن سیاه را که نماد حزب فاشیست ِ ایتالیا بوده تنش کنند.
البته معلوم نیست سوءتفاهم بوده یا شوخی، چون دکتر، از مخالفان فاشیسم بوده!
***
امرنتزیانو، در خانه هم وضع مشابهی پیدا می‌کند. هر خواهر به دنبال آثاری می‌گردد که آن را به عنوان نمادی از امرنتزیانو برای خودش حفظ کند.
***
به نظرم ایتالیا به دلیل موقعیت‌های خاص ِ اجتماعی-سیاسی‌اش، سرزمین داستان‌خیزی بوده.
"بهمن فرزانه" در یک مصاحبه گفته بود که داستان‌های نویسنده‌های امروز ایتالیا فقط به درد ِ سطل‌آشغال می‌خورند و دیگر نویسنده‌هایی مثل نویسنده‌های قدیمی در این کشور به ندرت پیدا می‌شوند.
***
اگر هم زندگی‌نامه‌های این نویسنده‌ها رو ببینید، متوجه می‌شید که نوع خاص زندگی ِ اونها –که الان ممکنه خیلی کمتر پیش بیاد یا اصلا پیش نیاد- تاثیر زیادی روی نوشته‌هاشون داشته.
***
"تقسیم" به نظر بیشتر ِ منتقدها، بهترین اثر ِ کیارا در بین ِ رمان‌هاشه.
***
[۳۰ خرداد ۱۳۸۴، ۱۵:۰۰]

نویسنده: مارسل پروست (Proust, Marcel)
مترجم: مهدی سحابی
ناشر: نشر مرکز
۶۰۱ صفحه، ۳۴۰۰ تومان

مهدی سحابی راجع به «در جستجو...» گفته که کتاب‌خون‌ها به دو دسته تقسیم می‌شن، اون‌هایی که جستجو رو خونده‌ن و اون‌هایی که هنوز نخونده‌ن. «طرف خانه‌ی سوان» اولین جلد از مجموعه‌ی هشت‌جلدی این کتاب‌هاست که خودش به سه بخش تقسیم می‌شه: «کومبره»، «عشق سوان» و «نام جاها: نام».
***
کتاب با این جمله‌ها شروع می‌شه:
«دیر زمانی زود به بستر می‌رفتم. گاهی، هنوز شمع را خاموش نکرده چشمانم چنان زود بسته می‌شد که فرصت نمی‌کردم با خود بگویم: «دیگر می‌خوابم.» و نیم ساعت بعد، از فکر این که زمانِ خوابیدن است بیدار می‌شدم...»
***
«در جستجو...» سرگذشت «فکرهای» راویه، خاطراتی که به یاد میاره و... مثلاً راجع به عادی‌ترین احساسات و چیزهایی که ما به سادگی از کنارشون می‌گذریم، چنان توضیحاتی می‌ده که خیال می‌کنیم افکار خودمونن. یعنی با این‌که اون‌ها رو ساده تصور می‌کرده‌یم، با خوندنشون احساس می‌کنیم که انگار این‌ها قبلاً به ذهن خودمون هم رسیده‌ن. می‌شه گفت پروست این‌قدر روی یه احساس تمرکز می‌کنه که به معنای دقیق کلمه تمومش می‌کنه.
***
«کومبره» رفت‌وآمدهای خانوادگی اون‌ها در مکانی به همین اسمه؛ که بیشتر هم حول سوان می‌چرخه. «عشق سوان» داستان دل‌باختن سوان به شخصی به اسم اودته. طی این دلدادگی، سوان دچار احساسات متناقضی می‌شه: نفرت، عشق، هوس، شک و... طوری که آخر این قسمت می‌خونیم: «فکرش را بکن که این همه سال‌های زندگیم را هدر دادم، مرگ خودم را خواستم، بزرگ‌ترین عشق زندگیم را برای زنی مایه گذاشتم که ازش خوشم نمی‌آمد و به من نمی‌خورد.»
«نام جاها: نام» ماجرای دلدادگی راوی به دختر سوان و اودت (یعنی ژیلبرت) ئه. توی داستان هیچ‌چیزی از ازدواج اودت و سوان نمی‌شنویم، فقط می‌فهمیم که ژیلبرت حاصل ازدواجشونه.
***
همون‌طور که توی مقدمه اومده، «در جستجو...» رو می‌شه از هر صفحه‌ای شروع کرد و از خوندنش لذت برد.
***
[۲ خرداد ۱۳۸۴، ۱۴:۰۵]

نویسنده گاوینو لدا

مترجم: مهدی سحابی

ناشر: نشر ِ مرکز

۳۰۰ صفحه، ۲۱۵۰ تومان

اسمش فوق‌العاده است واقعاً.
من از ایتالیایی چیزی سر در نمیارم، ولی مشخصه که ترجمه‌ی Padre Padrone ، آب بابا ارباب نمیشه... و به همین خاطره که این‌قدر از ترجمه‌های مهدی سحابی خوشم میاد. آب بابا ارباب یک داستان ایتالیایی تمام عیاره، قصه می‌گه و مطمئناً سرتون رو درد نمیاره. البته نباید نقش ترجمه‌ی مهدی سحابی رو هم نادیده گرفت. مهدی سحابی لحن داستان رو خوب می‌فهمه و با ضرباهنگ اون داستان رو ترجمه می‌کنه.

داستانش سرگذشت خود نویسنده -گاوینو لدا- ست. زندگی سخت و خشنی که از شش‌سالگیش –وقتی که سر کلاس نشسته بوده– شروع می‌شه. پدرش میاد و اون رو از مدرسه برمی‌داره تا توی چوپانی کمکش کنه.

-گاوینو هنوز کوچک است! [...] هنوز بال ندارد که بتواند بپرد.
-چه می‌دانید زندگی چوپانی یعنی چه، خانم. چوپان‌ها همه‌شان بدون بال می‌پرند.

گاوینو با این‌که توی اون محیط خشن، زیر دست پدر بی‌رحمش (یعنی ارباب) سخت‌ترین زندگی رو می‌گذرونه، متوجه روحیه‌ی لطیف خودش می‌شه و از همون‌جا مخفیانه شروع می‌کنه به یادگرفتن آکاردئون.
«سازی که ماها باید بزنیم، چیز دیگری است: داس و بیل و بیلچه است...»
بعد از یه مدت، گاوینو از این سلطه شاکی می‌شه و... وقتی که کتاب رو تموم کنید، متوجه می‌شید که اسمی بهتر از این نمی‌شده براش گذاشت.