نجوا و فریادها در برخورد فرهنگ‌ها
نویسنده: محمد قائد
ناشر: انتشارات طرح نو
۳۸۴ صفحه، ۱۰۰۰۰ تومان
[چاپ اول، ۱۳۸۹]

بعضی از قسمت‌های این کتابش رو قبلاً از روی سایتش خونده بودم. خودش گفته که توی این نسخه، نسبت به فایل‌های اینترنتی تغییراتی داده و قاعدتاً بهترش کرده. موضوع کلی کتاب برخورد (روابط) فرهنگ‌ها با همدیگه‌ست. به نظرم قائد به این خاطر این موضوع رو انتخاب کرده که هر حرفی دلش خواست بتونه بزنه. برای همین من نتونستم انسجام خیلی پررنگی جز همون عبارت کلی توی کتاب پیدا کنم. معمولاً کسی که به همه‌چیز گیر می‌ده و بی‌رحمانه از بالا تا پایین رو نابود می‌کنه، پیش چشم مخاطب چهره‌ی ترسناکی پیدا می‌کنه که اولین نتیجه‌ش، وحشت از گیردادن به خود طرفه. قائد تقریباً چنین حالتی پیدا کرده. کسی که موقع شستن شریعتی، به استفاده‌ش از «روح جامعه‌ی شرقی» هم بند کرده، خودش بارها توی کتاب از عبارت‌های مشابهی استفاده می‌کنه. چهره‌ی ترسناک قائد خیلی از این ایرادهاش (با معیارهای خودش) رو از چشم آدم مخفی می‌کنه.

از بحث فرهنگ مکتوب و فرهنگ شفاهی، و تفاوت نگاه شرقی‌ها و غربی‌ها به جنگ و نقش فرد توی اون خیلی خوشم اومد. کتاب به عنوان یه کلیت (به خاطر نداشتن انسجام) ممکنه چیز دندون‌گیری نباشه، ولی تقریباً هر جزئش خوندنی و به‌دردبخوره. قائد شیفته‌ی غربه و اصلاً سعی نداره این رو پنهان کنه. دقت کنید که تقریباً در تمام نقل‌قول‌ها و پاورقی‌هاش، هرجا صحبت از یه ایرانیه اون رو با تمسخر نگاه کرده؛ و اکثر خارجی‌ها رو با احترام.

این نوشته‌ی پروژکتور و این هم افست در مورد همین کتاب.
***
+ دفترچه‌ی خاطرات و فراموشی
***
[۱ مرداد ۱۳۸۹، ۲۲:۱۵]

نویسنده: محمد قائد
ناشر: انتشارات طرح نو
۳۲۸ صفحه، ۴۰۰۰ تومان
[چاپ دوم، ۱۳۸۴]

چندوقتی می‌شد که کتابی من رو این‌طوری به فکرکردن وادار نکرده بود. اما با خوندنِ تک‌تک مقاله‌ها [یا هر اسم دیگه]ی این کتاب، قشنگ مجبور بودم فکر کنم. و البته این مربوط به فکری بود که پشت نوشته‌ها وجود داشت. قائد واقعاً خوش‌فکره. هر چند که به نظر میاد بیش‌ازاندازه همه‌چیز رو با عقل می‌سنجه، اما توی همه‌ی مقاله‌هاش مشخصه که داره احساسی عمل می‌کنه. چه جاهایی که داره تعریف می‌کنه؛ و چه جاهایی که بی‌رحمانه می‌کوبه. البته این ضعف نیست. چون لااقل پایه‌ی هر نوشته‌ای رو احساس تشکیل می‌ده.
اوایل فکر می‌کردم قائد خیلی منظم می‌نویسه و فکر می‌کنه. اما توی مقاله‌های آخر دیدم که کمی داره پراکنده و البته مربوط به موضوع اصلی می‌نویسه. با این حال پاراگراف‌ها رو خوب کنار هم نمی‌چینه. هر چند که جذاب‌بودن پاراگراف‌هاش باعث می‌شه تا حدودی این مطلب رو یادتون بره. گذشته از همه‌ی این‌ها، نثر قائد جزو اون نثرهای منحصربه‌فرده. بسیار دقیق از نظر نشانه‌گذاری، چیدن کلمه‌ها توی جمله به طوری که راحت بشه مفهوم رو فهمید، انتخاب کلمه‌های مناسب و قشنگ. نثرش وحشتناکه.
***
این کتاب رو از دست ندید. عنوان مقاله‌ها رو هم می‌نویسم که ببینید خوشتون میاد یا نه. ضمناً مقدمه‌ی کتاب رو هم بابک احمدی نوشته.

یک: تأمل در چند مفهوم و تعریف
۱- درباره‌ی نوستالژی
۲- مفهوم آینده در ادبیات قدیم و در تفکر اجتماعی معاصر
۳- اسنوبیسم چیست؟

دو: چشم‌اندازهای اجتماعی
۱- فرزانگان و بقال‌ها
۲- دگردیسی یک آرمان

سه:‌ نگاه به گفتار و نوشتار و رفتار
۱- دفترچه‌ی خاطرات و فراموشی
۲- درباره‌ی سانسور
۳- نتیجه‌ی اخلاقی را فراموش نفرمایید
۴- به مردگان نمره‌ی انضباط بدهید و بگذارید استراحت کنند
۵- آیا شهرتْ ویتامین روح است؟
۶- درباره‌ی الهام، توارد، اقتباس و دستبرد
۷- این صفحه برای شما جای مناسبی نیست
۸- در فضیلت نام‌ها

آن سوی آستانه
مردی که خلاصه‌ی خود بود: احمد شاملو (۱۳۰۴-۱۳۷۹)
***
[۷ مرداد ۱۳۸۶، ۴:۳۰]