[چاپ چهارم، ۱۳۹۹]

 پنج تا داستان کوتاه که اولیش از یه مجموعه انتخاب شده و بقیه از یه مجموعه‌ی دیگه. تفاوت عجیبی با بقیه‌ی کتاب‌هایی که از یودیت هرمان خوندم ندارن. همون فضای ساکت و راکد، عین یه بعدازظهری که نور کج افتاده توی اتاق و هیچ اتفاقی نمی‌افته. ولی روایتش اون رخوت و کسلی رو خیلی خوب درمیاره، طوری که می‌تونم ساعت‌ها دنبالش برم. احتمالاً قبلاً هم این رو نوشته‌م که هیچ وقت فکر نمی‌کردم از این مدل داستان‌ها خوشم بیاد. داستان‌های بعد از سی سالگی.

از این‌جا به بعد ممکنه خطر لو رفتن داستان‌ها وجود داشته باشه. می‌نویسم برای یادآوری خودم:

هیچ جز ارواح: طولانی‌ترین داستان کتابه. داستان زوجی آلمانی که سفر رفته‌اند آمریکا و توی یه هتل بین‌راهی اقامت دارن و اون‌جا آدم‌های عجیبی می‌بینن، از جمله زن خل‌وضعی که معتقده از ارواح عکاسی می‌کنه. داستان هم به بچه‌دار شدن این زوج منتهی می‌شه، اون هم به خاطر جمله‌ای که از یکی از مسافرهای هتل شنیده بودن در مورد بامزه بودن کفش ورزشی بچه‌ها. داستان خوبیه، ۶ یا ۷ از ۱۰.

این سوی رودخانه‌ی اُدِر: مهمون‌هایی که میان و خونه‌ی کوبرلینگ تلپ می‌شن و بعد هم بی‌خداحافظی اون‌جا ترک می‌کنن. کوبرلینگ با پدر یکی از مهمون‌ها (آنا) دوست بوده و بعداً دوستیشون به هم می‌خوره. آنا هم در مورد علت قضیه می‌پرسه و کلاً حالت معذبی توی فضا جریان داره. خیلی معمولی، شاید ۵ از ۱۰.

مرجان‌های سرخ: راوی داستان از مادر مادربزرگش دستبندی از مرجان سرخ به ارث برده بوده که توی جلسه‌ش با روان‌شناسش از دستش در میره و تمام مهره‌ها پخش و پلا می‌شن. کل داستان روایت اینه که چطور مادر مادربزرگش توی روسیه این رو از یکی از عشاقش گرفته بوده، چطور این قضیه به مرگ شوهرش به دست اون عاشق منجر می‌شه، چطور مادربزرگ با خدمتکارشون از روسیه به آلمان برمی‌گردن و چطور نتیجه‌ی اون خدمتکار بعداً معشوق راوی داستان می‌شه. در نهایت هم پاره شدن دستبند به شکل استعاری همه چیز رو توی دریا و بین مرجان‌ها غرق می‌کنه. داستان خوبیه، شاید بهترین توی این مجموعه. ۷ از ۱۰.

دوربین: ماجرای ماری، زن قدبلندی که درگیر مرد هنرمند و قدکوتاهی می‌شه. یک روز به آپارتمان مرد می‌ره و اون هم با چیزی شبیه وبکم ماری رو توی مانیتور نشون می‌ده و روی صفحه‌ی نمایش و بعد هم در واقعیت همدیگه رو می‌بوسن و ادامه‌ی ماجرا. چنگی به دندون نمی‌زد، ۴ یا ۵ از ۱۰.

پایانِ چیزی: راوی داستان از زبان دختری به اسم سوفی ماجرای مرگ مادربزرگ سوفی رو روایت می‌کنه. مادربزرگ حالت‌های حواس‌پرت داره و آخر هم به خاطر شمعی که قبل از خواب درخواست کرده بوده، خونه رو به آتش می‌کشه و می‌میره. خیلی معمولی، شاید ۶ از ۱۰.

یه کانال تلگرام زدم که همین‌ها رو اون‌جا هم منتشر می‌کنم:

***

[۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ۱۵:۳۵]

اصلاً یادم نیست کتاب از کجا به دستم رسیده. از بی‌کتابی بازش کردم و ذره ذره خوندم و خیلی راضیم. مجموعاً ۱۸ تا داستان کوتاه توشه از نویسنده‌های پساپست‌بوم آمریکا لاتین. ممکنه سوال پیش بیاد که پساپست‌بوم میشن کیا، که جوابش حدوداً می‌شه اون‌هایی که نقطه‌ی شروعشون مجله‌ی زویتروپ فرانسیس فورد کاپولا بوده. من به جز دانیل آلارکون اسم هیچ کدوم رو نشنیده بودم، ولی چندتاشون به قدری خوب بودن که وسوسه شدم آثار دیگه‌شون رو هم پیدا کنم.

بهترین داستانش به نظر من آخریشه، یعنی: «دون عنوان: تزهای جدید در باب رسالت ادبی» اثر رودریگو فرسان که سبکش یادآور بورخسه، ولی حالت تقلیدی و تکراری هم نداره. شاهکار نامیدن این داستان نه اغراقه و نه گزافه‌گویی. فقط از این می‌سوزم که احتمالاً به زودی فراموشش می‌کنم. 

 

در مورد ترجمه‌ش باید بگم که اولاً از آلمانی ترجمه شده که یه جوریه، ولی خب اگه از انگلیسی هم ترجمه شده بود می‌شد همین رو گفت. اما مهم‌تر از اون این که از نظر غلط املایی و نگارشی و غیره و ذلک وضع جالبی نداره. با وجود این و در مجموع می‌تونم بگم خیلی آزاردهنده نیست و از نظر نثر فارسی تا حد خوبی قابل‌قبوله. مثلاً نمره‌ی ۱۷ از ۲۰.

می‌دونم که کسی این‌جا رو نمی‌خونه و اگر هم بخونه نظری نمی‌ده، اما برام جالبه که بدونم آیا بقیه هم از نظر فراموش کردن کتاب‌هایی که در گذشته خونده‌اند مثل منن؟ داشتم نگاهی سرسری به فهرست کتاب‌هایی که این‌جا در موردشون نوشتم می‌کردم، و دیدم وقتی اسم کتاب‌ها رو می‌بینم نه یادم میاد نویسنده‌شون کی بوده، نه کوچکترین تصویری از داستان تو ذهنمه. مثلاً در مورد کتابه نوشته بودم که این شاهکاریه که دیگه تکرار نمی‌شه و دنیا به قبل و بعد این تقسیم می‌شه و... بعد هیچی. مطلقاً یادم نمیاد توش چی می‌گذشته.

***

[چاپ بیست و هفتم، ۱۴۰۲]

این کتاب رو وسط تجاوز وحشیانه‌ی دو تا رژیم کثیف به ایران خوندم تا شاید کمی ذهنم از جنایت‌های این اهریمن‌ها فاصله بگیره. با این که کلاً سرعت کتاب خوندنم پایین اومده، این رو نسبتاً سریع خوندم. داستان ساده و جذابی داره. محور داستانش  یه گروه دوستی پنج نفره‌ست که زمان مدرسه شکل می‌گیره و بعداً به دلایلی کم کم از هم می‌پاشه. تمرکزش روی اکیپ دوستی و نابودیش از این نظر برام جالب بود که یادم نمیاد توی هیچ داستان دیگه‌ای شبیهش رو به این شکل دیده باشم.

از این‌جا به بعد خطر لو رفتن داستان هست. برای خودم می‌نویسم که بعداً یادم باشه:

 گروه دوستی این‌ها متشکل از دو تا دختر و سه تا پسره که یکیشون هم سوکوروست. وقتی این‌ها به سن دانشگاه می‌رسن، سوکورو می‌ره توکیو و بقیه توی همون شهر (ناگویا) می‌مونن. یه روز اون چهار نفر به سوکورو می‌گن که دیگه نمی‌خوان ببیننش و اون هم بدون هیچ حرف و توضیحی قبول می‌کنه و رابطه‌شون تموم می‌شه. سال‌ها بعد، سوکورو با یه دختر (سارا) آشنا می‌شه که از سوکورو می‌خواد بره با اون چهار نفر صحبت کنه و این قضیه رو حل کنه. دلیلش هم اینه که فهمیده بوده سوکورو از یکی از اون دخترها خوشش میومده.

خلاصه سوکورو با کمک سارا می‌افته دنبال داستان و می‌فهمه که یکی از دخترها (همونی که سوکورو ازش خوشش میومده) به بقیه‌ی گروه گفته بوده که سوکورو بهش تجاوز کرده و اون‌ها هم به همین دلیل رابطه‌شون رو باهاش قطع کرده بودند. البته توی حرف‌ها مشخص می‌شه که بقیه حرف دختره رو قبول نکرده بودن، ولی چون سوکورو ازشون دور بوده، ترجیح داده بودن دل به دل اون دختره بدن تا گروهشون یه حیات نصفه‌نیمه داشته باشه. سوکورو با همه‌ی اعضای گروه صحبت می‌کنه به جز خود اون دختر، چون چند سال قبل به شکل مشکوکی به قتل رسیده بوده و قاتلش هم پیدا نشده بوده.

لب کلام داستان این بود. در کل اگه قصه‌ با تم دوستی براتون جذابه توصیه‌ش می‌کنم؛ با این که شاهکار به اون معنا نیست.

***

[۱۳ فروردین ۱۴۰۵، ۲۲:۲۵]

[چاپ نهم، ۱۴۰۲]

یه رمان کوتاه (نوول) قرن نوزدهمیه که گویا تم روانکاوانه داره، منتها من به اون شکل همچین تمی توش ندیدم. امکانش هم هست که چون جزو اولین آثار این‌مدلیه، به شکل ناپخته‌ای انجامش داده  و خلاصه کار رو در نیاورده. خلاصه‌ی یک خطیش اینه که شخصیتی به اسم فلیکس دچار بیماری‌ای شده که قراره به مرگش منتهی بشه، و خودش و معشوقش باید با این وضعیت نار بیان. خیلی چیز پیچیده و عجیبی نه توی پلات داستان وجود داره نه توی واکاوی ذهن و شخصیت‌پردازی. ولی در مجموع خوندنش عذاب‌آور هم نیست و بدون دست‌انداز جلو می‌ره. یعنی طوریه که نه می‌تونم توصیه به خوندنش کنم، نه به نخوندنش.

فقط یه نکته می‌گم که شاید کمک‌حال باشه. مدلش مدل کتاب‌های قدیمیه (طبیعتاً) که توصیف‌های نسبتاً طولانی دارن. تو این مایه‌ها که نمی‌دونم نور بعدازظهر چطوری تابیده بود روی صورت طرف و باد از کدوم سمت می‌وزید و دکور اتاق هتل چطوری بود و در همین حال فلیکس آهی کشید و دست‌های ماری رو آورد بالا و بر گونه‌اش گذاشت و این صحبت‌ها.

از آخرین کتابی که خوندم حدود یک سال می‌گذره و چیزی ندارم بگم جز انگ بر من.

***

[۲۵ بهمن ۱۴۰۴، ۱۹:۲۰]

[چاپ چهارم، ۱۳۹۹]

چهارده تا داستان کوتاه و بلند که اقلاً نصفشون خیلی خیلی خوبن. قبلاً یکی‌شون (پایان بازی) رو توی داستان همشهری خونده بودم و خیلی خوشم اومده بود. توی اون‌هایی که نخونده بودم، رو به آسمان شبانگاه بی‌نظیر بود. ماجرای موتورسواریه که تصادف می‌کنه و می‌برنش بیمارستان، و اون‌جا وقتی بیهوش می‌شه خواب می‌بینه که توی یه جنگ آئینی به دست آزتک‌ها اسیر شده. رفت و برگشتش بین واقعیت و خیال و گذشته و حال یکی از بهترین تمثیل‌هاییه که تا حالا خونده‌م: فرض کنید یکی از ایرانی‌های ساکن آمریکا (با همون مدل حرف زدنی که در جریانش هستید) خواب می‌بینه که توی یه روستای دورافتاده تو ایرانه و مادرش با لهجه‌ی غلیظ محلی ازش می‌خواد که بره به مرغ و خروس‌ها دونه بده. بعد طرف خیس عرق به هوش میاد و می‌گه خدا رو شکر، عجب کابوسی بود. بعد هم خودش رو می‌زنه به اون راه که نمی‌دونه این خوابی که دید زندگی چند ماه پیش خودش بوده. 

فصل آخر کتاب هم یه گفت‌وگوی خیلی خوب با کرتاثاره که توش کلی نکات جالب مطرح می‌شه و کاملاً ارزش خونده شدن داره، بر خلاف بیشتر گفت‌وگوهای این مدلی که نقششون پر کردن عریضه است.

***

[۴ بهمن ۱۴۰۳، ۱۲:۲۵]

[چاپ دوم، ۱۴۰۰]

مجموعه‌ی ۱۶ تا داستان کوتاهه که مثل بقیه‌ی داستان‌های یودیت هرمان چندان بالا و پایین خاصی ندارن و اتفاقی توشون نمی‌افته. مثلاً در حد ملاقات دو آشنای قدیمیه که بعد از سال‌ها دوباره همدیگه رو چند روز می‌بینن. فضا و زمان خیلی محدود، با توصیف جزئیات دقیقی از فضای فیزیکی و روایتی که بیشتر توی ذهن شخصیت‌ها جریان داره. از حیث بی‌اتفاق بودن و روزمرگی واقعاً تشخیص این که داری داستان می‌خونی یا خاطره ساده نیست.

راستش بعد از سونیا (گذران روز) هیچ‌کدوم از داستان‌های هرمان اون خاطره رو برام بازسازی نکرد، ولی بد هم نبود و به نظرم داستان‌هاش ارزش خونده شدن داره. 

***

[۱۲ مهر ۱۴۰۳، ۲۱:۰۰]